Van de boom naar je bord: kom alles te weten over olijfolie, het groene goud van de Provence!
Datum
Stel je eens voor: Wanneer je door de heuvels van de Provence wandelt het warme zonlicht op je huid omringd door de betoverende lentebloesems van olijfbomen…
Welkom in de Provence, waar olijven de trots van de regio zijn en olijfolie het groene goud wordt genoemd. Al eeuwenlang is de teelt van olijven een integraal onderdeel van de Provençaalse cultuur en geschiedenis. Van de oude Romeinen tot aan de moderne tijd de teelt en productie van olijfolie blijft een essentieel element van de regio. Ga met ons mee op ontdekkingstocht door de geschiedenis en cultuur van deze bijzondere vrucht en ontdek waarom olijven en olijfolie zo'n belangrijke rol spelen in het hart van de Provence.
Olea Europaea
Hoe begon de eeuwenlange liefde van de Provençalen voor dit "nectar van de goden"?
De geschiedenis van de olijventeelt in de Provence gaat terug tot de Griekse kolonisatie van Zuid-Frankrijk in de 6e eeuw voor Christus. De Grieken brachten olijfbomen mee uit hun thuisland en plantten ze langs de kustlijn van de Middellandse Zee.
Later, in de Romeinse tijd, werd de olijventeelt nog verder ontwikkeld in de Provence. De Romeinen bouwden grote olijfpersen en -molens om de olijven te verwerken tot olie. Olijfolie was toen al een belangrijk product voor de Romeinen, die het niet alleen gebruikten om te koken, maar ook als medicijn en als schoonheidsproduct.
Tijdens de Middeleeuwen was de olijventeelt in de Provence in handen van de kloosters. Zij zorgden ervoor dat de olijfbomen werden geplant en onderhouden en dat de oogst werd binnengehaald. In de 16e eeuw werd de olijventeelt steeds meer een commerciële activiteit en begonnen ook de gewone boeren olijfbomen te planten.
In de 20e eeuw werd de productie van olijfolie in Frankrijk verder gestimuleerd door de oprichting van de eerste coöperaties. Deze coöperaties maakten het voor kleine boeren mogelijk om samen te werken en hun producten op de markt te brengen, waardoor ze konden concurreren met grotere producenten.
Tegenwoordig is Frankrijk een belangrijke producent van olijfolie en heeft het verschillende beschermde oorsprongsbenamingen (AOP's) voor zijn olijfolie, waaronder de AOP Provence. Deze AOP garandeert de authenticiteit van de olijfolie en de kwaliteit van de productie en zorgt ervoor dat alleen olijfolie geproduceerd in de regio Provence als AOP Provence op de markt mag worden gebracht.
Waar staat nu AOP voor?
AOP staat voor Appellation d'Origine Protégée, wat in het Nederlands "beschermde oorsprongsbenaming" betekent. Het is een certificeringslabel dat wordt toegekend aan landbouwproducten, voedingsmiddelen en dranken die afkomstig zijn uit een specifieke geografische regio en die aan strenge productie-eisen voldoen. Het doel van een AOP is om de kwaliteit van het product te waarborgen en de authenticiteit en oorsprong ervan te beschermen. In Frankrijk zijn er veel AOP's voor verschillende producten, waaronder olijfolie, wijn, kaas en vleeswaren.
De regio's in de Provence waar olijfbomen worden geteeld en olijfolie wordt geproduceerd, zijn voornamelijk te vinden in de departementen Alpes-de-Haute-Provence, Var, Vaucluse en Bouches-du-Rhône. In deze gebieden zijn de weersomstandigheden en de bodemsamenstelling ideaal voor de teelt van olijfbomen en de productie van hoogwaardige olijfolie.
Tanche olijf
Een breed scala aan olijfsoorten
Er zijn verschillende soorten olijven die in de Provence worden gebruikt voor het maken van olijfolie, waaronder de Aglandau, Tanche, Picholine, Bouteillan, Cayon, Salonenque en Verdale. Elke variëteit heeft zijn eigen kenmerken en smaakprofiel, wat resulteert in verschillende soorten olijfolie met unieke smaken en aroma's.
Aglandau: ook wel 'verdale de Carpentras' genoemd. De naam verwijst naar de vorm van een eikel (gland in het Frans). Het is een van de belangrijkste olijfsoorten van de Provence en ze geeft een fruitige olie die jong vaak wat bitter en pittig smaakt, met later tonen van artisjok en amandel.
Tanche: dit is de olijf van Nyons. Je vindt ze bijna alleen in de streek rond Nyons, in de Drôme Provençale en het noorden van de Vaucluse. De olijfolie van Nyons wordt uitsluitend van Tanche-olijven gemaakt en is beschermd met een AOP. De olijven zijn zwart en hebben een dikke vleeslaag, waardoor ze ideaal zijn om te marineren. De olie die van deze olijven wordt gemaakt, heeft een lage zuurgraad en een zachte, fruitige smaak met een vleugje amandel.
Picholine: Deze olijfsoort wordt voornamelijk geteeld in de Gard, hoewel ze ook te vinden zijn in andere regio's van het Franse Middellandse Zeegebied. Picholines worden beschouwd als uitstekende tafelolijven vanwege hun unieke smaakprofiel en zijn geliefd bij fijnproevers over de hele wereld. Olijfolie geproduceerd uit Picholine-olijven staat bekend om zijn kenmerkende kruidige smaakprofiel en wordt vaak gebruikt om gerechten een extra kick te geven.
Nieuwe oogst, nieuwe smaak: hoe het moment van oogsten de kwaliteit van olijfolie beïnvloedt
Het oogsten van olijven is een belangrijk moment voor de productie van olijfolie. Afhankelijk van het moment van oogsten kan de smaak van de olie veranderen. Over het algemeen worden olijven geoogst in de herfst, tussen oktober en december, wanneer ze rijp zijn en vol van smaak. Het is belangrijk om de olijven zo snel mogelijk na de oogst te verwerken om de hoogste kwaliteit olie te verkrijgen.
Een andere factor die de smaak van olijfolie beïnvloedt, is de methode van oogsten. Olijven kunnen met de hand worden geplukt of machinaal worden geoogst. Handmatige oogst kan meer arbeidsintensief zijn, maar het kan een hogere kwaliteit opleveren omdat de olijven zorgvuldiger worden geselecteerd en minder worden beschadigd. Machinale oogst kan sneller en efficiënter zijn, maar het kan de smaak van de olie beïnvloeden omdat de olijven sneller worden verwerkt en mogelijk worden beschadigd.
Extra vierge olijfolie wordt beschouwd als de hoogste kwaliteit olijfolie, omdat het wordt geproduceerd door middel van koude persing, zonder gebruik van chemicaliën of hitte. Dit zorgt voor een olie van de hoogste kwaliteit, met de meest pure en ongerepte smaak en aroma. Extra vierge olijfolie wordt ook beschouwd als de gezondste olijfolie omdat het meer antioxidanten en voedingsstoffen bevat dan andere soorten olijfolie.
Wat is nu het verschil tussen groene en zwarte olijven?
Groene olijven zijn onrijp geoogst, terwijl zwarte olijven volledig rijp zijn. De kleur van de olijf is afhankelijk van het moment van oogsten en het type olijfboom. Groene olijven hebben een stevige textuur en een licht bittere en pittige smaak, terwijl zwarte olijven zachter zijn van textuur en een iets mildere, fruitige smaak hebben. Over het algemeen worden groene olijven vaker gebruikt in hartige gerechten en zwarte olijven meer in salades en als snack. De kleur van de olijf heeft geen invloed op de kleur van de olijfolie.
Olijfolie en je gezondheid
Olijfolie bestaat voor het grootste deel uit onverzadigde vetten, vooral enkelvoudig onverzadigde vetzuren, en bevat ook vitamine E. Vervang je verzadigd vet, zoals boter, door onverzadigd vet zoals olijfolie, dan helpt dat om je LDL-cholesterol te verlagen. Zo daalt ook het risico op hart- en vaatziekten.
Extra vierge olijfolie bevat daarnaast polyfenolen. Volgens de Europese regels dragen die bij tot de bescherming van de bloedlipiden tegen oxidatieve stress, als je dagelijks zo'n 20 gram olijfolie met voldoende polyfenolen gebruikt.
In het grote Spaanse PREDIMED-onderzoek kregen mensen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten minder vaak een hartaanval of beroerte als ze een mediterraan eetpatroon volgden met extra vierge olijfolie of noten, dan wie een vetarmer dieet volgde.
Kortom: olijfolie is geen wondermiddel, maar als vast onderdeel van een gevarieerd, mediterraan eetpatroon draagt het bij aan een gezond leven.
In januari 2022 verscheen in het Amerikaanse vakblad JACC (Journal of the American College of Cardiology) een opvallende studie. Onderzoekers van Harvard volgden ruim 90.000 Amerikaanse vrouwen en mannen gedurende 28 jaar. Wie meer dan een halve eetlepel olijfolie per dag gebruikte, had in die periode een 19% lager risico om te overlijden dan wie nooit of zelden olijfolie gebruikte. Wie dagelijks 10 gram boter, margarine, mayonaise of zuivelvet verving door olijfolie, had ook een lager risico. Tegenover andere plantaardige oliën zagen de onderzoekers geen duidelijk verschil. Het gaat om een observationele studie: ze toont een verband, geen bewijs dat olijfolie op zich je leven verlengt. Toch past het mooi in wat we al weten over het mediterrane eetpatroon.
Maak je eigen gezichtsmasker
Natuurlijke schoonheid: maak je eigen gezichtsmaskers met olijfolie en honing
Honing en olijfolie zijn al eeuwenlang geliefde ingrediënten voor huisgemaakte verzorging. Samen maak je er in een handomdraai een zacht, verzorgend masker mee. Test het wel eerst op een klein stukje huid, zeker als je een gevoelige huid hebt.
Honing en olijfolie masker.
Meng 1 eetlepel olijfolie met 1 eetlepel honing. Breng het masker aan op een gereinigd gezicht en laat het 15-20 minuten intrekken. Spoel af met lauw water en dep droog.
Om uw huid te hydrateren en verzachten, probeer dan dit masker met avocado en olie! Uw huid zal u dankbaar zijn. Schil de avocado en verwijder de pit, pureer het in een blender of met een vork tot een gladde puree, voeg de 1 leper olijfolie toe en meng goed, breng het mengsel aan op een schoon gezicht en laat het 10-15 minuten intrekken, spoel het masker af met lauwwarm water en dep het gezicht droog met een zachte handdoek
Boost je shampoo met de natuurlijke kracht van honing en olijfolie
Wil je snel profiteren van de voordelen van honing en olijfolie voor je haar? Voeg deze natuurlijke ingrediënten dan gewoon toe aan je dagelijkse shampoo. Voeg 10 ml olijfolie en 1 theelepel honing toe aan een fles van 250 ml shampoo, meng het goed en was je haar zoals gewoonlijk. Zo simpel is het!
Wij hebben enkele interessante weetjes verzameld die je zullen verrassen en je kennis zullen bijspijkeren!
Een mediterraan eetpatroon, met veel olijfolie, groenten, peulvruchten en noten, gaat volgens onderzoek samen met minder hart- en vaatziekten.
Olijven zijn van nature bitter van smaak, maar worden behandeld met zout, azijn of water om ze eetbaarder te maken.
Olijfolie bestaat voor zo'n 70% uit enkelvoudig onverzadigde vetzuren. Daarom is het een gezonde keuze om mee te koken en te kruiden.
Groente of fruit? Fruit! De olijf is een steenvrucht, net als de mango, de pruim en de amandel: een vrucht met een harde pit in het midden. Familie zijn ze wel niet. De olijfboom hoort bij de olijffamilie (Oleaceae), samen met onder meer de es, de jasmijn en de sering. De mango hoort bij de sumakfamilie, de pruim en de amandel bij de rozenfamilie. Dus de volgende keer dat je geniet van een heerlijke olijf, bedenk dan dat je eigenlijk een steenvrucht eet!
Zoals je kunt zien, zijn olijven niet alleen heerlijk om te eten, maar ook een bron van interessante weetjes en verhalen. Het kweken, oogsten en verwerken van olijven is een eeuwenoude traditie die nog steeds voortleeft en ons voorziet van een van de gezondste oliën ter wereld: extra vierge olijfolie. Dus de volgende keer dat je geniet van een heerlijke salade met een scheutje olijfolie of een bord vol met sappige olijven, weet je nu dat er veel meer achter zit dan alleen een smaakvolle hap.
Proost op de olijf en alles wat het ons te bieden heeft!